Trong những năm gần đây, yêu cầu về chất lượng thử nghiệm tại Việt Nam ngày càng khắt khe hơn, đặc biệt trong các lĩnh vực thực phẩm, dược phẩm, môi trường, vật liệu và nghiên cứu khoa học. Để đáp ứng yêu cầu hội nhập và đảm bảo tính tin cậy của dữ liệu, các phòng thí nghiệm ngày càng chú trọng đến việc áp dụng các tiêu chuẩn ISO quốc tế. Đây không chỉ là công cụ quản lý mà còn là thước đo năng lực, tạo nền tảng cho sự minh bạch và tính chuẩn xác trong mọi phép thử.

Dưới đây là những tiêu chuẩn ISO quan trọng nhất mà các phòng thí nghiệm tại Việt Nam đang quan tâm và áp dụng:

ISO/IEC 17025 – Tiêu chuẩn năng lực phòng thử nghiệm và hiệu chuẩn

ISO/IEC 17025 là tiêu chuẩn quan trọng nhất trong lĩnh vực thử nghiệm. Tiêu chuẩn quy định yêu cầu về:

  • Năng lực kỹ thuật của cán bộ thử nghiệm

  • Độ phù hợp và độ chuẩn xác của phương pháp đo

  • Kiểm soát thiết bị và hiệu chuẩn

  • Lấy mẫu, xử lý mẫu, đánh giá độ không đảm bảo đo

  • Hệ thống quản lý nhằm đảm bảo chất lượng kết quả

Một phòng thí nghiệm đạt ISO/IEC 17025 được công nhận là có năng lực kỹ thuật tương đương với phòng thí nghiệm quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi khi xuất – nhập khẩu, chứng nhận, kiểm định hoặc tham gia so sánh liên phòng.

ISO 9001 – Hệ thống quản lý chất lượng tổng thể

ISO 9001 không chỉ xuất hiện trong doanh nghiệp sản xuất mà còn được triển khai mạnh mẽ trong phòng thí nghiệm nhằm:

  • Chuẩn hóa quy trình làm việc

  • Nâng cao hiệu quả vận hành

  • Giảm sai sót trong quá trình thực nghiệm

  • Tăng tính nhất quán và truy xuất của dữ liệu

Tiêu chuẩn này thường được sử dụng như nền tảng cho ISO/IEC 17025, giúp phòng lab xây dựng hệ thống quản lý mạch lạc từ đầu vào đến đầu ra.

ISO 17034 – Năng lực nhà sản xuất chất chuẩn (CRM/RM)

Đối với các đơn vị sản xuất hoặc nhập khẩu chất chuẩn, ISO 17034 đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Tiêu chuẩn này giúp đảm bảo:

  • Độ tinh khiết và tính đặc trưng của chất chuẩn

  • Quy trình đánh giá, kiểm tra và xác nhận giá trị chuẩn

  • Sự truy xuất nguồn gốc đến chuẩn quốc tế SI

  • Độ tin cậy khi sử dụng trong hiệu chuẩn thiết bị hoặc xác nhận phương pháp

Phòng thí nghiệm sử dụng CRM đạt ISO 17034 sẽ giảm thiểu sai số hệ thống và nâng cao độ tin cậy của phép đo.

ISO 14001 – Hệ thống quản lý môi trường

Trong bối cảnh các phòng thí nghiệm sử dụng nhiều hóa chất độc hại và tạo ra chất thải cần kiểm soát, ISO 14001 giúp:

  • Giảm tác động môi trường

  • Quản lý rủi ro liên quan đến xử lý hóa chất

  • Tăng tính an toàn cho nhân sự

  • Tuân thủ yêu cầu của pháp luật về môi trường

Nhiều phòng lab tại Việt Nam đang dần bắt buộc triển khai ISO 14001 như một tiêu chí quan trọng trong kiểm định và đánh giá nội bộ.

Xu hướng áp dụng ISO trong phòng thí nghiệm Việt Nam

Nhu cầu áp dụng các tiêu chuẩn ISO ngày càng tăng do:

  • Yêu cầu từ đối tác quốc tế trong thương mại

  • Quy định mới của Bộ KH&CN, Bộ Tài nguyên Môi trường, Bộ Công thương

  • Cạnh tranh về uy tín và năng lực trong ngành kiểm nghiệm

  • Nhu cầu tự động hóa, chuẩn hóa và chuyển đổi số hệ thống quản lý chất lượng

Các phòng lab đạt chuẩn ISO không chỉ nâng cao giá trị dữ liệu mà còn cải thiện hiệu suất vận hành, hạn chế rủi ro và gia tăng độ tin cậy khi tham gia thị trường.

Kết luận

Việc áp dụng các tiêu chuẩn ISO trong phòng thí nghiệm là bước đi chiến lược nhằm nâng cao năng lực kỹ thuật, đảm bảo tính chính xác của kết quả và khẳng định uy tín của đơn vị trong lĩnh vực kiểm định – phân tích. ISO không chỉ là chứng nhận, mà là hệ thống đảm bảo chất lượng toàn diện, hướng phòng lab đến sự minh bạch, chuẩn hóa và hiệu quả bền vững.